11 months ago

Το The Athenian επισκέφτηκε το Βρετανικό Μουσείο και παρουσιάζει σε ένα φωτογραφικό ρεπορτάζ την έκθεση των Ελληνικών γλυπτών του Παρθενώνα. Το επιχείρημα, ότι η Ελλάδα δεν έχει που να στεγάσει τα Mάρμαρα έχει καταρριφθεί εδώ και χρόνια , ενώ το Μουσείο Ακρόπολης συγκαταλέγεται στα 25 καλύτερα μουσεία του κόσμου.

Εκτός του ότι δικαιωματικά τα γλυπτά πρέπει να γυρίσουν στον τόπο τους, όποιος έχει επισκεφτεί και τα δύο μουσεία, πρόσφατα, μπορεί να καταλάβει, ότι η καλύτερη δυνατή επιλογή για την έκθεση των σπουδαίων αυτών αρχαιοτήτων δεν είναι άλλη από το Μουσείο της Ακρόπολης.

Η εικόνα των γλυπτών στις αίθουσες του Βρετανικού Μουσείου σήμερα προκαλεί μόνο θλίψη, ενώ εξίσου σημαντική είναι η μη επαρκής ασφάλεια σε ένα τόσο γνωστό μουσείο.

Είναι απαράδεκτο που υπάρχει μόνο ένας πρόχειρος, έως και ανεπαρκής έλεγχος των αποσκευών και να μην έχει μέτρα ασφαλείας όπως ανιχνευτές μετάλλων, οι οποίοι υπάρχουν σε όλα τα μεγάλα μουσεία, συμπεριλαμβανομένου και του Μουσείου της Ακρόπολης.

Το χρονικό της κλοπής

Το 1799 ο Λόρδος Έλγιν διορίστηκε πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας στην Υψηλή Πύλη στην Κωνσταντινούπολη.

Το 1800 έστειλε τεχνίτες του στην Αθήνα, η οποία αποτελούσε τότε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το συνεργείο είχε αρχικώς την αποστολή να σχεδιάσει τα μνημεία και να λάβει εκμαγεία για τη διακόσμηση της έπαυλης του λόρδου στη Σκωτία.

Την εποχή εκείνη ο Έλγιν δεν είχε διανοηθεί τη δυνατότητα αφαίρεσης γλυπτών από την Αθηναϊκή Ακρόπολη. Όταν τα διεθνή πολιτικά γεγονότα οδήγησαν την Τουρκία σε συμμαχία με τη Μ. Βρετανία εναντίον της Γαλλίας, ο Σουλτάνος έδειξε την εύνοιά του στον Έλγιν ως βρετανό πρεσβευτή, ο οποίος και άδραξε την ευκαιρία για να ωφεληθεί προσωπικά και ν' αποκτήσει μια τεράστια συλλογή από αρχαιότητες.

 Τότε έστρεψε την προσοχή του στα μνημεία της Ακρόπολης στα οποία ήταν πολύ δύσκολο να πλησιάσει κανείς και από τα οποία δεν είχε δοθεί ποτέ άδεια αφαίρεσης γλυπτών.

Ταυτόχρονα, με άφθονα δώρα προς τους Τούρκους της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας και με δωροδοκίες και εξαπατήσεις ο Έλγιν έπεισε τους Τούρκους προεστώτες της Αθήνας να σιωπήσουν όσο τα συνεργεία του αφαιρούσαν τα τμήματα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα που είχαν επιλέξει.

Ο Έλγιν ποτέ δεν εξασφάλισε επίσημη άδεια από τον ίδιο το Σουλτάνο για την αφαίρεση του γλυπτού και αρχιτεκτονικού διακόσμου του μνημείου, αφού μόνο εκείνος είχε τη δικαιοδοσία να παραχωρήσει τέτοια άδεια.

Αντιθέτως χρησιμοποίησε με έντεχνο τρόπο μια φιλική επιστολή του Καϊμακάμη, Τούρκου αξιωματούχου, ο οποίος εκείνη την εποχή αντικαθιστούσε τον Μέγα Βεζίρη στην Κωνσταντινούπολη.

Η επιστολή που του δόθηκε ανεπίσημα ως χάρη, προέτρεπε τις Τουρκικές αρχές στην Αθήνα να επιτρέψουν στα συνεργεία του Έλγιν να σχεδιάσουν, να λάβουν εκμαγεία και να διενεργήσουν ανασκαφή γύρω από τα θεμέλια του Παρθενώνα, όπου ίσως βρισκόταν θαμμένη κάποια επιγραφή ή ανάγλυφο, με τον όρο ότι δεν θα βλάπτονταν με κανένα τρόπο τα μνημεία.

Από το 1801 έως το 1804 τα συνεργεία του Έλγιν δρούσαν στην Ακρόπολη, προκαλώντας σημαντικές ζημίες στα γλυπτά και το ίδιο το μνημείο, αποσπώντας και διαμελίζοντας ένα σημαντικό μέρος (περίπου το ήμισυ) από το σωζόμενο γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα, μαζί με ορισμένα αρχιτεκτονικά μέλη, όπως ένα κιονόκρανο και ένα σπόνδυλο από κίονα.

Σήμερα μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου βρίσκονται διαμελισμένα πολλά τμήματα συχνά από το ίδιο γλυπτό.

Από τους 97 σωζόμενους λίθους της ζωφόρου του Παρθενώνα, οι 56 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 40 στην Αθήνα. Από τις 64 σωζόμενες μετόπες, οι 48 βρίσκονται στην Αθήνα και οι 15 στο Λονδίνο. Από τις 28 σωζόμενες μορφές των αετωμάτων, οι 19 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 9 στην Αθήνα.

Η μεταφορά με πλοία αυτών των ανεκτίμητης αξίας αρχαιοτήτων στην Αγγλία αντιμετώπισε δυσκολίες, αφού γινόταν από λιμάνι σε λιμάνι. Ένα πλοίο βούλιαξε και τα γλυπτά, ύστερα από παρατεταμένη έκθεση στην υγρασία των διάφορων λιμανιών, έφτασαν τελικά στη Βρετανία.

Στο Λονδίνο μεταφέρθηκαν σε διάφορες αποθήκες, αφού ο Λόρδος Έλγιν είχε χάσει την περιουσία του, εξαιτίας των τεράστιων ποσών που δαπάνησε για τα συνεργεία του, τη μεταφορά των γλυπτών και τις δωροδοκίες των Τούρκων αξιωματούχων, έτσι ώστε να του είναι αδύνατο να τα στεγάσει σε δικό του χώρο.

Έτσι ύστερα από την υποθήκευση της συλλογής του από το Βρετανικό κράτος, αναγκάστηκε να πουλήσει τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στη Βρετανική Κυβέρνηση, η οποία και τα μετέφερε το 1816 στο Βρετανικό Μουσείο.

Πριν από αυτήν την τελική συναλλαγή είχε ανατεθεί σε ειδική Εξεταστική Επιτροπή να μελετήσει τα στοιχεία της υπόθεσης και τα πορίσματά της τέθηκαν υπόψη του Βρετανικού Κοινοβουλίου.

Κατά τη διάρκεια της Κοινοβουλευτικής συνεδρίας που έλαβε χώρα, ακούστηκαν πολλές φωνές που εξέφρασαν σκεπτικισμό και απόρριψη για τις ενέργειες του Έλγιν.

Ακόμα και σκέψεις για την επιστροφή των Μαρμάρων διατυπώθηκαν τότε για πρώτη φορά. Ισχυρές ενστάσεις ακούστηκαν και εκτός Κοινοβουλίου, με θερμότερο υποστηρικτή τους το Λόρδο Βύρωνα.

 

Το θέμα της επιστροφής

«…Ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα προτού πεθάνω. Αν όμως έρθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ…» Μελίνα Μερκούρη


Σύμφωνα με την UNESCO η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί τον πιό βάναυσο διαμελισμό αρχαίου κτιρίου. Σε μεγάλη δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε το 2008, από τη Βρετανική εταιρεία MORI, μόνο το 19% των Βρετανών, δήλωσε ότι δεν πρέπει να επιστρέψουν τα μάρμαρα του Παρθενώνα στην Ακρόπολη.

Οι συμμετέχοντες επίσης ερωτήθηκαν για την απάντησή τους σε περίπτωση δημοψηφίσματος: το 47% θα ήταν υπέρ της επιστροφής, το 10% θα ψήφιζε κατά, ένα ποσοστό 16% δήλωσε αναποφάσιστο – τέλος, 27% δε θα συμμετείχαν στο δημοψήφισμα.

Από το 2002, οπότε και είχε πραγματοποιηθεί η προηγουμένη δημοσκόπηση από τη MORI , το ποσοστό υπέρ της επιστροφής έχει αυξηθεί κατά 7 βαθμούς, ενώ κατά 6 βαθμούς έχει μειωθεί το ποσοστό που επιθυμεί να παραμείνουν τα μάρμαρα στο Λονδίνο.

Το γεγονός αυτό είναι ενδεικτικό της μεταβολής της γνώμης της βρετανικής κοινότητας τα τελευταία χρόνια. Τέλος, μόλις 9% των ερωτηθέντων γνώριζαν για το Νέο Μουσείο Ακρόπολης.

Το θέμα της επιστροφής των συγκεκριμένων αρχαιοτήτων, δεν είναι διμερές θέμα, μεταξύ Ελλάδας και Βρετανίας. Αφορά ολόκληρη την Ε.Ε. και την κοινή πολιτιστική της κληρονομιά.

Τον Ιανουάριο του 1999, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε δήλωση με την οποία εξασφαλίζεται η υποστήριξη "για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα στην Ελλάδα, γεγονός που αντικατοπτρίζει την άποψη της πλειοψηφίας του το βρετανικό κοινό για αυτό το θέμα και τα διεθνή μέσα που ορίζουν τον Παρθενώνα, ως μια παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά ".

 

 

Follow us on Instagram

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…